SCHEMATHERAPIE

Schematherapie is een vorm van psychotherapie die zich richt op diepgewortelde, hardnekkige patronen in denken, voelen en gedrag die vaak hun oorsprong vinden in de kindertijd. Deze patronen worden schema's genoemd.

Dit zijn blijvende overtuigingen over jezelf, anderen en de wereld die ooit zijn ontstaan als aanpassing aan moeilijke ervaringen, maar die op latere leeftijd juist klachten en problemen in stand houden.

Denk aan overtuigingen als "ik ben niet goed genoeg" of "ik zal altijd verlaten worden". Schematherapie is met name bedoeld voor mensen bij wie problemen dieper zitten en langduriger van aard zijn dan bij klachten die goed reageren op kortdurende behandelingen.

Schematherapie is in de jaren tachtig en negentig ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Jeffrey Young. Hij merkte dat cognitieve gedragstherapie, waarin hij zelf was opgeleid, bij een deel van zijn cliënten onvoldoende aansloeg.

Vooral mensen met persoonlijkheidsproblematiek, zoals een borderline persoonlijkheidsstoornis, hadden baat bij een aanpak die dieper ingaat op de wortels van hun problemen.

Young combineerde daarom elementen uit de cognitieve gedragstherapie met inzichten uit de gehechtheidstheorie, de gestalttherapie en de psychodynamische therapie. Zo ontstond een integratieve therapievorm die zowel denkpatronen als emoties en relationele patronen centraal stelt.

In schematherapie werkt je samen met de therapeut aan het herkennen van eigen schema's en de zogenoemde modi, oftewel de gemoedstoestanden waarin je op een bepaald moment verkeert.

Voorbeelden van modi zijn het kwetsbare kind, de boze criticus of de gezonde volwassene. Door te onderzoeken welke modus op welk moment actief is en waar deze vandaan komt, ontstaat meer inzicht in terugkerende patronen in relaties en gedrag.

De therapie maakt gebruik van verschillende technieken, waaronder cognitieve oefeningen, experiëntiële technieken zoals imaginatie en stoelenwerk, en gedragsmatige oefeningen. Een belangrijk onderdeel is ook de therapeutische relatie zelf, waarin de therapeut deels een corrigerende, ondersteunende rol vervult om te compenseren voor wat je vroeger hebt gemist.

Schematherapie kan je helpen bij het doorbreken van patronen die al jarenlang, soms al vanaf de jeugd, invloed hebben je  leven. Het wordt vaak ingezet bij persoonlijkheidsstoornissen, chronische depressie, hardnekkige angstklachten en relatieproblemen die steeds terugkeren.

Het uiteindelijke doel is dat je minder wordt gestuurd door oude, beschermende patronen en meer vanuit een stabiele, gezonde kern kan reageren op het leven.

Schematherapie is met name geschikt voor mensen bij wie problemen langdurig aanwezig zijn en samenhangen met vroege ervaringen. De therapie vraagt om bereidheid om ook op een dieper, emotioneel niveau naar jezelf te kijken, en duurt over het algemeen langer dan cognitieve gedragstherapie.

Voor klachten die minder diepgeworteld zijn, kan een kortere behandeling vaak al voldoende zijn. Een intakegesprek met een gespecialiseerde behandelaar kan duidelijk maken of schematherapie aansluit bij jouw situatie.

Schematherapie wordt uitgevoerd door gz-psychologen, klinisch psychologen en psychotherapeuten die hierin een specifieke, aanvullende opleiding hebben gevolgd. In Nederland bestaat het Register Schematherapie, verbonden aan de Vereniging voor Schematherapie, waarin behandelaren zich kunnen registreren als ze aan bepaalde opleidings- en ervaringseisen voldoen. Wanneer je geinteresseerd bent in deze vorm van therapie, zou je hier dus ook een therapeut kunnen vinden.