Waarom één woord een leven lang kan doorwerken – over adoptie, hechting en de kracht van herstel.
Sommige woorden hoor je en vergeet je weer. Andere woorden nestelen zich diep vanbinnen en worden onderdeel van hoe je naar jezelf en de wereld kijkt.Voor mij is dat woord ongewenst. Vorige week keek ik naar een uitzending over de excuses die de Nederlandse overheid aanbiedt aan afstandsmoeders en hun kinderen. Als geadopteerde wilde ik die uitzending graag zien. Ik dacht dat ik er met een zekere rust naar zou kunnen kijken. Ik heb immers therapie gevolgd, veel gelezen, en jarenlang geprobeerd uit te vogelen wat mijn plek in deze wereld was. Maar toen hoorde ik opnieuw dat ene woord, ongewenst.
Een gevoel dat ouder is dan mijn herinneringen
Het was alsof de tijd even stil stond. Dat woord sneed opnieuw door mijn ziel omdat het me terugbracht naar een gevoel dat al zo vroeg in mijn leven is ontstaan.
Als baby werd ik gescheiden van mijn biologische moeder. Zij werd tijdens de bevalling geblinddoekt en ik werd direct van haar weggehaald om hechting te voorkomen. Negen maanden lang had ik haar hartslag gehoord, haar stem herkend en haar bewegingen gevoeld. Ik zal ook haar angst, spanning en onmacht hebben gevoeld, want opgroeiend bij de nonnen was het leven voor haar zeker geen halleluja.
In een psychologisch rapport van het tehuis, wat ik nog niet zo lang geleden heb kunnen inzien, stond geschreven dat ik stil was en nooit lachte. Het lichaam onthoudt meer dan we vaak beseffen. Misschien is dat wel waarom sommige gevoelens zo diep kunnen blijven zitten. Ze zijn ontstaan voordat er taal was. Voordat je wist wie je was.
Het trauma is niet de gebeurtenis. Het trauma is wat er in je gebeurt als gevolg van die gebeurtenis.
– Gabor Mate –
Dat ene woord bepaalde mijn leven
Ik was ongewenst. Mijn biologische moeder verkeerde in omstandigheden waarin zij mij niet kon houden. Zij had graag de keuze gehad om mij vrijwillig af te staan maar ze werd daartoe gedwongen.
Maar als kind begreep ik daar helemaal niets van en trok de conclusie; Als ik ongewenst ben, zal er wel iets mis zijn met mij.
Die overtuiging heeft mijn leven jarenlang bepaald.
Ik voelde me vaak anders dan anderen. Ik hoorde nergens echt bij. Ik vond het moeilijk om verbinding te maken en was voortdurend op zoek naar bevestiging. Alsof ik steeds opnieuw moest bewijzen dat ik wél de moeite waard was.
Pas veel later begreep ik dat dit geen karaktereigenschap was. Het was een diepgewortelde overtuiging die al heel vroeg was ontstaan. En mijn gedrag dat volgde was het resultaat van de aanpassingen die ik maakte aan die overtuiging om het leven leefbaar te maken
Kun je zo’n overtuiging veranderen?
Zo’n diepgewortelde overtuiging kan je niet zomaar wissen. Het helpt zeker om situaties van de positieve kant te bekijken waardoor je nieuwe positieve ervaringen opdoet. Ervaringen waarin je welkom bent, waar je wordt gezien en gewaardeerd in een omgeving waar je mag zijn wie je bent, ook al ben je nog zoekende.
Positieve ervaringen creëren nieuwe verbindingen in je hersenen. Niet omdat het verleden verdwijnt, maar omdat je zenuwstelsel leert dat er óók een andere werkelijkheid bestaat.
Voor mij begon dat met het leren onderscheiden van feiten en overtuigingen. Het feit is dat ik door mijn biologische moeder werd afgestaan. Het feit is óók dat ik mijn hele leven enorm gewenst ben geweest door mijn adoptieouders.
Deze twee waarheden kunnen naast elkaar bestaan.
Thuiskomen in jezelf
Mijn biologische moeder ontmoette ik al toen ik achttien was. Dat contact verliep niet vanzelf, mede doordat mijn bestaan nauw met haar trauma verbonden is. Maar het groeide langzaam uit tot iets waardevols.
Door een bijzondere samenloop van omstandigheden heb ik, nog niet zo heel lang geleden, uiteindelijk mijn hele biologische familie leren kennen. Dat was heel bijzonder. Voor het eerst wist ik waar ik vandaan kwam. En misschien nog wel het belangrijkste, ik was welkom!
Dat gevoel heeft iets in mij veranderd. Niet omdat daarmee alle pijn verdween, maar omdat ik mijn puzzel compleet was. Ik kon eindelijk mijn wortels laten groeien.
Er zijn meer manieren om thuis te komen
Niet iedereen heeft de mogelijkheid om zijn biologische familie te ontmoeten. En dat hoeft ook niet. Voor de één ontstaat dat gevoel van thuiskomen in een liefdevolle relatie. Voor een ander in therapie, bij lotgenoten of door steeds opnieuw te ervaren dat je welkom bent zoals je bent.
De weg is voor iedereen anders. Maar uiteindelijk groeit een nieuw zelfbeeld niet doordat je jezelf iets vertelt. Het groeit doordat je steeds vaker ervaart dat je er mag zijn.
Wat ik je wil meegeven
Heeft het woord ongewenst invloed gehad op mijn leven? Zeker weten. En waarschijnlijk zal het altijd onderdeel blijven van mijn geschiedenis.
Maar het bepaalt niet langer wie ik ben.
De gevoelens die tijdens die televisie-uitzending weer bovenkwamen, verrasten me. Niet omdat ik dacht dat ik niets meer voelde, maar omdat ik opnieuw besefte hoe diep één woord zich kan vastzetten in een mensenleven.
Vandaag weet ik dat mijn leven niet wordt bepaald door het feit dat ik ooit ongewenst was. Ik heb leren begrijpen dat mijn waarde daar nooit van afhankelijk geweest. Het heeft alleen heel lang geduurd voordat ik dat werkelijk kon voelen.
Misschien ben je ooit ongewenst geweest. Misschien ben je ooit afgewezen of niet gezien. Weet dat dit niet het verhaal hoeft te zijn waarmee je de rest van je leven verdergaat. Jouw verleden heeft invloed op wie je bent geworden, maar het bepaalt niet wie je vandaag bent of nog kunt worden.