Vijftien keer kanker, drie paralympische gouden medailles en een lach die de wereld verwarmde. Bibian Mentel is een naam die je niet snel vergeet. Niet omdat ze zoveel tegenslagen kende, maar omdat ze keer op keer liet zien wat een mens kan bereiken als ze weigert te denken in beperkingen. Voor holi me, waar we vrouwen vieren die de wereld kleur geven, is haar verhaal het ultieme bewijs dat de kracht van de geest elk fysiek obstakel kan overstijgen.
Wie was Bibian Mentel?
Bibian Karina Mentel wordt geboren op 27 september 1972 in Utrecht en groeit op in het waterrijke Loosdrecht. Haar moeder Maude, die opgroeide in een jappenkamp, leert haar om verdriet in stilte te verwerken en de wereld altijd een lachend gezicht te tonen. Haar vader is competitief en een echte strijder. Van hem leert ze dat je voor je dromen vecht.
Bibian studeert rechten in Amsterdam, maar haar hart ligt in de bergen. Na haar propedeuse neemt ze een beslissing die haar leven voorgoed bepaalt: ze stopt met haar studie en kiest voor haar passie voor snowboarden. Die keuze betaalt zich ruimschoots terug. Ze wordt zes keer Nederlands kampioen op de halfpipe en zeven keer op de snowboardcross. De wereld ligt aan haar voeten.
Het noodlot slaat toe
In december 1999 scheurt Bibian haar enkelbanden tijdens een voorbereiding op een wereldbekerwedstrijd in Breckenridge. Wat een routineblessure lijkt, blijkt de voorbode van een veel grotere strijd. Na maanden van aanhoudende klachten wijst een röntgenfoto op een tumor: botkanker, op slechts 27-jarige leeftijd.
De tumor wordt eerst succesvol verwijderd, maar vlak voor de Olympische Winterspelen van 2002 keert de ziekte terug. De kanker zit nu in het botvlies, met een groot risico op uitzaaiingen. Bibian staat voor een onmogelijke keuze: doorgaan met riskante behandelingen of haar onderbeen laten amputeren.
Ze kiest voor het leven en voor haar passie. Nog voor de operatie vraagt ze een gesprek aan met een prothesebouwer, niet om te vragen of ze weer kan lopen, maar of ze weer kan snowboarden.
In 2001 wordt haar rechteronderbeen geamputeerd. Slechts vier maanden later staat ze alweer op een snowboard. Zeven maanden na de amputatie flikt ze het onmogelijke: ze wordt Nederlands kampioen op de snowboardcross, strijdend tegen valide sporters.
Vijftien keer de knop omzetten
De kanker was geen eenmalige vijand. In totaal kreeg Bibian vijftien keer de diagnose kanker. Longoperaties, talloze bestralingen en uren in de MRI-scan werden een vast onderdeel van haar leven. Toch weigerde ze de ziekte haar leven te laten bepalen. Elke keer als ze slecht nieuws kreeg, zette ze de knop om en vroeg ze haar artsen: “Wat gaan we eraan doen?”
Verzamel herinneringen in plaats van bezittingen
Ze was openhartig over het feit dat positief zijn niet betekende dat je nooit bang was. Ze liet haar angst toe, gaf haar verdriet een plek, en keek dan weer vooruit. Dat eerlijke verhaal maakte haar zo geliefd. Ze was geen heilige, maar een mens die het soms verschrikkelijk moeilijk had en toch bleef kiezen voor het licht.
Haar filosofie was helder, verzamel herinneringen in plaats van bezittingen. Aan het eind van je leven tellen niet de auto’s of het huis, maar de momenten met de mensen van wie je houdt. Ze leefde die overtuiging elke dag, ook en juist in de periodes dat de ziekte haar in haar greep had.
Goud op het hoogste podium
Bibian wilde niet alleen zelf sporten. Ze wilde dat snowboarden een erkende paralympische sport werd. Na een lobby van acht jaar lukte dat in 2012, toen snowboarden officieel werd toegelaten tot het paralympische programma. In 2014, tijdens de Paralympische Winterspelen in Sotsji, droeg ze de Nederlandse vlag bij de openingsceremonie en won ze de allereerste gouden paralympische medaille op de snowboardcross.
Vier jaar later, in Pyeongchang 2018, herhaalde ze dit huzarenstukje door tweemaal goud te winnen, kort nadat ze een zware operatie aan haar nekwervels had ondergaan. In totaal won ze 128 gouden medailles en werd ze zeven keer wereldkampioen. Ze werd Ridder in de Orde van Oranje-Nassau en meerdere keren uitgeroepen tot Paralympisch Sporter van het Jaar.
De Bibian Mentel Foundation
Het mooiste wat Bibian de wereld naliet, is niet het goud. Het is de beweging die ze in gang zette. Samen met haar man Edwin Spee richtte ze de Mentelity Foundation op, tegenwoordig de Bibian Mentel Foundation, met als doel gelijke kansen te bieden aan kinderen en jongvolwassenen met een lichamelijke uitdaging.
Via het Re-abled programma (voorheen JUMP) helpt de stichting jongeren aan sportprotheses die zorgverzekeraars niet vergoeden, en biedt ze begeleiding op het gebied van fysiotherapie, coaching en mentale kracht. Want Bibian wist dat een goed hulpmiddel pas waardevol is als je ook gelooft dat je het kunt gebruiken.
Mentelity Games
Elk jaar rond maart organiseren ze de Mentelity Games in Saas-Grund, Zwitserland, een meerdaags ski- en snowboardevent voor mensen met een lichamelijke uitdaging en hun naasten. In 2023 namen 344 mensen deel, waaronder 67 mensen met een beperking, hun reisgenoten en meer dan 100 vrijwilligers. Deelnemers geven aan dat zo’n week een enorme boost geeft aan hun zelfvertrouwen en levensvreugde.
De vijf levenslessen van Bibian
Bibians kracht was niet alleen haar sportieve talent. Het was haar manier van denken. Ze verwoordde dat in vijf levenslessen die nu de kern vormen van haar stichting.
- Volg je passie, want alleen als je doet wat je echt leuk vindt, word je de beste versie van jezelf.
- Denk in mogelijkheden, niet in beperkingen, want de focus op wat nog wél kan, opent deuren die je anders voor gesloten houdt.
- Verzamel herinneringen in plaats van bezittingen, want aan het eind van je leven tellen de momenten, niet de dingen.
- Je hebt altijd een keuze, want zelfs tussen twee slechte opties is de keuze die je maakt de jouwe, waardoor je de regie over je eigen verhaal behoudt.
- En soms is de struisvogel zo gek nog niet, het is ook goed om zorgen even opzij te schuiven en volop van het moment te genieten.
Een afscheid vol liefde
In maart 2021 werden er uitzaaiingen in haar hersenen geconstateerd. Verdere behandeling was niet meer mogelijk. Drie weken voor haar overlijden gaf Bibian nog een uitgebreid interview aan Barbara Barend, om haar dankbaarheid te tonen en een boodschap na te laten aan de mensen van wie ze hield. Ze overleed op 29 maart 2021, op 48-jarige leeftijd, in haar woonplaats Loosdrecht. Zelfs in haar laatste weken bleef ze trouw aan haar eigen filosofie. Ze verzamelde herinneringen met haar gezin in plaats van stil te staan bij haar beperkingen.
Een powervrouw voor altijd
Bibian Mentel bewees dat een menselijk lichaam kwetsbaar kan zijn, maar de menselijke geest onverwoestbaar is. Ze liet zien dat positief zijn geen naïviteit is, maar een dagelijkse, bewuste keuze. Dat kwetsbaarheid en kracht hand in hand gaan. Dat een betekenisvol leven niet wordt gemeten in jaren, maar in impact.
Bibian laat zien dat je, ongeacht de tegenslagen die het leven op je pad werpt, altijd de regisseur kunt blijven van je eigen verhaal. Wees lief voor jezelf en elkaar, volg je hart en bovenal LEEF.
Meer lezen over powervrouwen die inspireren? Ontdek alle verhalen op holi me.
Dit artikel is gebaseerd op de bronnen over het leven en werk van Bibian Mentel en de Bibian Mentel Foundation.
Afbeelding: Paralympics – 2014 Sochi Russia Winter Games © Sport the library / Jeff Crow. Australian Paralympic Committee by agreement with Explorer-Media Licensed under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 (CC BY-SA 4.0)