COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE

Cognitieve Gedragstherapie (CGT) is een vorm van psychotherapie die uitgaat van de gedachte dat onze gedachten, gevoelens en gedrag nauw met elkaar verweven zijn.

De kern van de therapie is dat niet zozeer een gebeurtenis zelf bepaalt hoe iemand zich voelt, maar vooral de manier waarop iemand die gebeurtenis interpreteert. Door onbehulpzame denkpatronen te herkennen en bij te stellen, kan iemand zich beter gaan voelen en anders gaan handelen.

CGT is ontstaan uit de samenvoeging van twee eerdere stromingen namelijk de gedragstherapie en de cognitieve therapie.

De gedragstherapie kwam in de eerste helft van de twintigste eeuw op, met wetenschappers als Pavlov en Skinner die onderzochten hoe gedrag wordt aangeleerd en weer afgeleerd.

In de jaren zestig en zeventig voegde de Amerikaanse psychiater Aaron Beck hier een cognitieve component aan toe. Hij merkte bij zijn depressieve patiënten dat negatieve, vaak automatische gedachten een grote rol speelden in hun klachten.

Rond dezelfde tijd ontwikkelde Albert Ellis een vergelijkbare aanpak, de rationeel-emotieve therapie. Deze twee richtingen groeiden in de decennia daarna steeds meer naar elkaar toe, tot de huidige, geïntegreerde vorm van CGT.

CGT werkt doelgericht en gestructureerd. Samen met de therapeut breng je eerst in kaart welke gedachten, gevoelens en gedragingen samenhangen met de klachten. Vaak gebeurt dit aan de hand van concrete situaties uit het dagelijks leven.

Vervolgens leert je om automatische, vaak negatieve gedachten te herkennen en kritisch te onderzoeken. Kloppen deze gedachten wel, en zijn er ook andere manieren om naar de situatie te kijken?

Naast dit cognitieve deel bevat CGT ook gedragsmatige oefeningen, zoals het geleidelijk opzoeken van situaties die angst oproepen, of het weer oppakken van activiteiten die iemand door somberheid heeft losgelaten.

De therapie is meestal kortdurend, met een duidelijke opbouw van sessies en vaak huiswerkopdrachten tussendoor.

CGT wordt onder andere ingezet bij angststoornissen, depressie, dwangklachten, trauma, eetstoornissen en chronische pijn. Het doel is niet alleen het verminderen van klachten, maar ook het aanleren van vaardigheden waarmee iemand op eigen kracht met toekomstige tegenslagen kan omgaan. Veel mensen ervaren dat ze na CGT beter grip hebben op hun gedachten en minder snel worden meegesleept in een negatieve spiraal.

CGT past goed bij mensen die praktisch en actief aan de slag willen met hun klachten, en die bereid zijn om ook buiten de sessies te oefenen. Het vraagt om een zekere mate van reflectievermogen, omdat je leert je eigen gedachten te observeren en te onderzoeken.

Voor sommige problematiek, zoals diepgewortelde relationele patronen, kan een andere vorm van therapie meer aansluiten. Een intakegesprek met een behandelaar geeft meestal snel duidelijkheid of CGT een passende keuze is.

CGT wordt toegepast door onder meer gz-psychologen, klinisch psychologen, psychotherapeuten en psychiaters. Ook basispsychologen en verpleegkundig specialisten ggz worden vaak specifiek in CGT-technieken geschoold. In Nederland en België bestaan aparte beroepsverenigingen die zich richten op de kwaliteit en registratie van cognitief gedragstherapeuten, zoals de VGCt in Nederland en de VVGT in België.